Aort ve Önemi
Aort, kalpten çıkan en büyük atardamardır. Oksijen bakımından zengin kanı vücuda taşır. Çıkan aort bölgesi, kalpten çıkar çıkmaz yükselen ve beyne, kollara ve kalp kasına giden kanın geçtiği hayati bölümdür. Bu bölgede gelişen bir genişleme, yani anevrizma, potansiyel olarak ölümcül olabilir.
Anevrizma Nedir?
Anevrizma, bir damar duvarının zayıflayıp balonlaşmasıdır. Aort anevrizmaları, genellikle uzun yıllar belirti vermeden ilerler. En büyük tehlikesi, büyüyerek yırtılma (rüptür) veya diseksiyon (damarın iç katmanlarının ayrılması) riskidir.
Çıkan Aort Anevrizmaları Nedir?
Çıkan aort anevrizması, kalbin hemen ardından gelen aort segmentinde meydana gelen genişlemelerdir. Aort çapı genellikle 3.5 cm üzerindeyse genişleme, 5.5 cm üzerindeyse anevrizma olarak kabul edilir.
Sıklıkla Etkilenen Bölümler:
- Aort kapağı çıkışı
- Valsalva sinüsleri
- Aort kökü
- Yükselen aort (ascending aorta)
Çıkan Aort Anevrizmasının Nedenleri
- Hipertansiyon: En yaygın neden
- Ateroskleroz: Damar sertliği
- Genetik Sendromlar: Marfan, Ehlers-Danlos, Loeys-Dietz
- Biküspit Aort Kapak: Aort kökü genişlemeleriyle ilişkili
- İltihabi hastalıklar: Takayasu arteriti, sifilitik aortit
- Travma veya önceki kalp cerrahileri
Belirtiler
Çoğu çıkan aort anevrizması belirtisizdir ve tesadüfen tespit edilir. Ancak büyüdükçe bası yapabilir veya yırtılma riski artabilir.
Belirtiler Şunlardır:
- Göğüs ağrısı
- Sırt veya omuz ağrısı
- Nefes darlığı
- Ses kısıklığı
- Yutma güçlüğü
- Nabız farkı (diseksiyon durumunda)
- Bayılma, ani tansiyon düşmesi (rüptürde)
Tanı Yöntemleri
a. Transtorasik Ekokardiyografi (TTE)
İlk basamak görüntülemedir, ancak her zaman yeterli detay vermez.
b. Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (BT Anjiyo)
Altın standarttır. Aortun tüm segmentleri ve çapı net görüntülenir.
c. Manyetik Rezonans Anjiyografi (MRA)
Radyasyon içermediği için uzun vadeli takipte kullanılır.
d. Transözofageal Ekokardiyografi (TEE)
Özellikle diseksiyon şüphesinde kullanılabilir.
Çıkan Aort Anevrizmalarında Tedavi Yaklaşımları
a. İzlem ve Medikal Takip
- Aort çapı < 5.0–5.5 cm ise
- Aile öyküsü veya genetik sendrom yoksa
- Yıllık tomografi/MR takipleri
- Tansiyon kontrolü (beta bloker, ARB ilaçlar)
b. Cerrahi Müdahale
Cerrahi Endikasyonlar:
- Aort çapı > 5.5 cm
- Marfan hastalarında > 5.0 cm
- Yılda > 0.5 cm büyüme
- Aort kapak hastalığı eşlik ediyorsa
Uygulanan Cerrahiler:
- Aort kökü replasmanı (Bentall ameliyatı)
- Yalnızca çıkan aortun değiştirilmesi
- Aort kapağı koruyucu kök değişimi (David prosedürü)
- Diseksiyon cerrahisi (Stanford A tipi)
Cerrahi Süreç ve İyileşme
a. Ameliyat Süreci:
- Açık kalp cerrahisi ile yapılır
- Kalp-akciğer pompası kullanılır
- 4–6 saat sürer
b. İyileşme Süreci:
- 1–2 gün yoğun bakım
- 5–7 gün hastane yatışı
- 6–8 haftada normal hayata dönüş
- Düzenli takip gereklidir
Diseksiyon ve Rüptür: Acil Müdahale Gerektiren Durumlar
a. Aort Diseksiyonu:
Damar duvarının yırtılarak iç tabakalarının ayrılmasıdır.
Stanford A tipi çıkan aortu içerir → acil cerrahi gerekir.
b. Aort Rüptürü:
Damar tamamen yırtılır, ölümcül sonuçlanabilir.
Hızlı müdahale edilmezse dakikalar içinde kaybedilebilir.
Çıkan Aort Anevrizmalarından Korunma
- Kan basıncını kontrol altında tutmak
- Sigara ve alkolü bırakmak
- Genetik sendromlar için tarama yaptırmak
- Düzenli kardiyolojik kontrol
- Ailede anevrizma öyküsü varsa erken tarama
